Landschapsmanagement 125.000 jaar geleden?
Nieuwe ontwikkelingen in het onderzoek naar Neanderthalers
Lezing door Wil Roebroeks om 19:30 uur in De Open Hof aan de Sleutelbloemstraat 1 te Assen.
DPV lezingen zijn vrij toegankelijk voor leden en niet-leden, opgave vooraf is niet nodig.
De archeologie van vroege mensachtigen is grotendeels gebaseerd op onderzoek van hele kleine kijkgaatjes in het verre verleden: vondsten gedaan bij wegaanleg, in groeves, bij inspecties van ontsluitingen in erosielandschappen, en onderzoek in abri’s en grotten. De gegevens die daaruit voortkomen zweven vaak in tijd en ruimte. Door de kleinschaligheid van de meeste opgravingen en de beperkte chronologische resolutie hebben we slechts een zeer vaag beeld van de activiteiten van vroegere jager-verzamelaars in hun landschap. Bovendien heeft de tand des tijds de meeste sporen van hun activiteiten en van hun leefomgeving uitgewist.
Juist daarom zijn uitzonderingen zo belangrijk: ze laten zien hoe incompleet en vertekend ons databestand is, en bieden vooral een zeldzaam inkijkje in hoe vroegere jager-verzamelaars hun landschap gebruikten.
Het grootschalige onderzoek van vindplaatsen ontsloten in de bruinkoolgroeve van Neumark-Nord (Duitsland) vormt een dergelijke uitzondering. Het langdurige veldwerk daar werd geïnitieerd door de Duitse paleontoloog Dietrich Mania en voortgezet door een Duits-Nederlands team. Het lopende multidisciplinaire laboratoriumonderzoek van het rijke vondstmateriaal heeft een schat aan gegevens opgeleverd over de circa 4.000 jaar lange aanwezigheid van Neanderthalers in een interglaciaal merenlandschap van zo’n 125.000 jaar geleden. In de voordracht schets ik de context van het veldwerk in de groeve en geef ik een overzicht van de vele resultaten van het post-veldwerkonderzoek, dat nieuw licht werpt op het gedrag van Neanderthalers, onder meer wat betreft hun invloed op de interglaciale flora en fauna.
Prof. dr. Wil Roebroeks is een internationaal vooraanstaande Nederlandse archeoloog en emeritus hoogleraar in de Archeologie van de Oude Steentijd (Paleolithicum) aan de Universiteit Leiden. Hij geldt als een van de belangrijkste experts op het gebied van de vroege mensheid, de evolutie van de mens en de leefwijze van neanderthalers.
Opgravers werken zich in vierkante-meter vakken geleidelijk door de opvulling van een 125.000 jaar oud meertje (Neumark-Nord 2) heen, zomer 2007. Op de achtergrond rechts een waterplas: daar wordt de grote en circa 100m diepe bruinkoolgroeve geleidelijk opgevuld met water afkomstig van de rivier de Saale (foto: Wil Roebroeks, Universiteit Leiden).
